21.10.69
T́nh h́nh căng thẳng gần đến mức chót. Ở Mộ Đức xe dù đă cày xới hết xóm thôn, dân bật chạy, cán bộ hy sinh do địch càn đè bẹp ủi sập cả công sự… Ngồi nghe anh nói với ḿnh mà không khỏi lo âu. Và ḿnh cũng đă đọc thấy nỗi lo âu c̣n nặng nề gấp bội toát lên trong đôi mắt đen linh hoạt và sâu thẳm suy nghĩ của người anh thân quư của ḿnh. Càng gần anh ḿnh càng cảm thấy t́nh anh em thêm mặn mà gắn bó mặc dù những lần gặp gỡ anh em chỉ chào nhau bằng một câu hỏi qua loa hoặc có hơn chút nào là những câu chuyện xoay quanh vấn đề công tác. Qua những người khác ḿnh biết anh quan tâm và lo lắng cho ḿnh nhiều nhưng làm sao để nói hết cùng anh nỗi nhở thương mong đợi khi xa anh và làm sao để hiếu được với ḿnh anh cũng đă nhớ thương như vậy.
Anh Tân ơi, anh là người anh thân thiết của em nhưng sao em vẫn thấy anh xa lạ, phải chăng v́ bức tường nào đó đă ngăn cách anh em ḿnh
25.10.69
Chắc khó ai tưởng tượng được nơi này là nơi làm việc và nghỉ ngơi của một nhóm người có trách nhiệm quan trọng bậc nhất trong huyện. Đó là một căn nhà dột nát bỏ hoang, căn nhà c̣n một hầm pháo nguyên vẹn. V́ sợ bị lộ nên không dám quét dọn vẫn phải để nguyên rác rưởi. Đêm vào nằm muỗi vo ve bên tai và những hạt đất rơi lả tả qua các kẽ gỗ làm mọi người ngủ không ngon giấc.
Du Quang là một thôn giàu có và xinh đẹp của xă Phổ Quang, một xă giàu có ven biền Đức Phổ. Bây giờ ai đến Du Quang chỉ c̣n nhận ra cái trù phú của thôn này qua những chiếc hầm pháo. Hầm pháo ở đây xây rất lớn và rất quy mô, lát xung quanh bằng những cột gỗ láng bóng của những ngôi nhà lớn đă bị sập. Trong hầm những bộ ván dày sắp đàng hoàng, rộng có thể dung trú hàng ba bốn mươi người.
Chiều chiều ăn cơm xong mọi người thủ thế lên miệng hầm đề pḥng họ đến phóng lựu đạn, đề pḥng đạn thẳng bắn từ bên núi Vàng sang, DK. và pháo… Cuộc sống thu gọn dần đến một mức tối thiều. Hàng trăm cái nguy hiểm đang đe doạ quanh ḿnh.
30. 10. 69
Trời làm lụt, nước mênh mông phủ kín đồng ruộng và xóm làng những nơi thấp.
Mỹ đổ quân từ sáng hôm qua, sáng nay dậy từ bốn giờ sáng chuẩn bị để pḥng địch tập kích. Trời vẫn mưa tầm tă. Bảy giờ sáng Mỹ bắt đầu đi càn. Bọn ḿnh xuống công sự, chiếc công sự xây theo kiểu hầm pháo khá quy mô nhưng đă lâu ngày nên hai lỗ hơi bít mất, lẽ ra chỉ có ḿnh và anh Kỷ ở nhưng ở như vậy cảm thấy khá khó (mặc dù không có chuyện ǵ xảy ra), nên ḿnh đề nghị Tám cùng ở. Xuống công sự hơn một giờ nước bắt đầu dâng lên và mặt nước đấng lên rất nhanh phút chốc đă gần đến ngực. Lạnh run làm ḿnh không chịu nổi. Không rơ Mỹ ở đâu nhưng bọn ḿnh quyết định đội nắp chui vào bụi ngồi. Đến trưa thấy Tâm và Đi xách súng vô t́m dẫn chạy. Không c̣n chiếc công sự nào ở được cả, cái nào cũng lút nước mà không rơ Mỹ ở đâu. Mọi người đều ở nhà của Tâm, ai nấy đều ướt sũng và lạnh cóng run lật bật (Vậy mà ḿnh cũng cứ thấy vui - có đi làm cách mạng mới có cảnh này và những nụ cười vẫn nở trên những đôi môi tái nhợt của mọi người. Hàng loạt đài điện và đồng hồ được đem bếp hơ lửa v́ cái nào cái nấy đều đă uống nước no say.
1.11.69
Đêm qua đường - t́nh h́nh đường đi căng hơn dây đàn. Nước lụt mênh mông và địch ở dày trên đường cái. Nhưng khó khăn nào cũng không ngăn nồi. Anh Tân quyết định đi lên và ḿnh cũng quyết định cùng đi dù khó khăn đến mức nào. Cơ quan ḿnh c̣n ba người nhưng cũng không thể đi hết v́ điều kiện không cho phép. Năm giờ chiều ḿnh theo anh Tân đi ra bến đ̣, đường đi qua những xóm thôn đă bị địch ủi lên, cây cối nhà cửa ngồn ngang. Lác đác c̣n vài cái nhà, những người dân nhao nhác chạy càn, t́m gánh lúa bó củi xoong nối gồng gánh chạy đi. Quang cảnh buồn đến thấm nước mắt.
Đến bến đ̣ chỉ c̣n một chiếc ghe duy nhất. Người đi những mười lăm người. Phải quyết định để bớt lại chỉ đi một nửa. Ngoài số trinh sát chỉ c̣n lại ba người: Anh Tân, Kính và ḿnh.
Đoàn người lặng lẽ ra đi, bước chân rón rén qua t́m mép ruộng, từng bờ gai. Khi qua chiếc cống ngầm xuống đường quốc lộ ḿnh có cảm giác như Ma-ri-uưt đang đi dưới cống ngầm của Pans. Ḿnh không hề thấy sợ (h́nh như đó là bản tính ḿnh rồi), đi trước ḿnh anh Tân thường quay lại chắc lúc nào anh cũng chỉ thấy sau lưng anh một nụ cười và một đôi mắt ṭ ṃ nh́n vào những ngọn đèn rực sáng trong đồn địch. Anh Năm của em ơi, em muốn giữ trọn niềm vui, niềm tin tưởng dù trong bất cứ một hoàn cảnh nào. Đêm nay qua đường em cũng thấy vui v́ có anh đang cùng em vượt qua mọi gian khổ, có anh dnl em qua những chỗ gay go…
Đến địa điểm lúc 23 giờ đêm. Chia tay anh Tân. Anh đi b́nh an và mau về nghe anh.
5.11.69
Trời vẫn mưa gió. Sống ở đây trong một ngôi nhà chưa có dấu vết chiến tranh này ḿnh vẫn không thấy ấm áp mặc dầu ḿnh đang sống giữa một gia đ́nh đông đúc yên vui. Ngồi trên chiếc phản kê giữa nhà, mâm cơm nghi ngút lên khói ḿnh nghĩ đến mọi người. Cũng giờ này giữa gió mưa lạnh lẽo anh đang trên đường đi sao anh Năm? Gió lạnh lùa qua chiếc áo ướt chắc làm anh khẽ run. Ước ǵ t́nh thương của đứa em gái này làm một ngọn lửa nhỏ sưởi ấm từng anh.
Cũng giờ này trong cánh Nam xa xôi, nơi mảnh đất đang lan tràn lửa khói, em tôi ở đâu? Dưới chiếc công sự nước non lùm bơm hay trong rừng Xa em mỗi ngày thêm một quăng đường xa, nhở thương chị cũng đành nén lại.
Và cũng giờ này bao nhiêu gia đ́nh không nhà không cửa con cháu nheo nhóc ở vào đâu?
12.11.69
Trở về với núi rừng sau ba tháng trời long đong vất vả lăn lộn với kê thù. Ra đi ḷng đau xót khi nh́n lại đồng bằng. Những xă thôn đă nuôi ḿnh trong những ngày qua giờ đây đang bị quân thù chà đạp. Chúng đă san bằng từ Đức Phong đến tận núi Cửa. Đứng ở đầu Hội An có thề nh́n thấu đến bờ biển Mỹ Á! Chao ôi, đau xót biết chừng nào.
Những người c̣n lại lang thang không cửa không nhà, họ không thể rời bỏ quê hương dù đó chỉ c̣n làm một mănh đất hoang tàn, cây cối đổ rạp dưới bánh xe ủi. V́ họ c̣n ruột rà gắn bó với cách mạng, những người vợ chiều chiều gồng gánh trở về trên luống đất ngổn ngang, cố nẫu nồi cơm cho chồng về ăn một miếng no ḷng. Những mẹ già lùm cụm mang cơm cho từng đứa con ướt đẫm vừa núp dưới bờ sông trở về!
23. 11. 69
Hôm nay là ngày sinh của Phương. Em ơi! Không phải chị nhớ em và ngày sinh của em v́ ngọn gió lạnh và mưa phùn từ phương Bắc thổi về gây nên cái lạnh giữa núi rừng này đâu Bao giờ cũng vậy, giữa hoàn cảnh nào cũng vậy chị cũng vẫn giữ trọn trong ḷng những kỷ niệm êm ấm của gia đ́nh ta. Nhớ sao những ngày chủ nhật, những ngày kỷ niệm sinh nhật nhà ḿnh đông vui bè bạn đến chúc mừng và những bữa liên hoan đậm đà ấm cúng. Hôm nay cũng ngày chủ nhật, em tôi làm ǵ để kỷ niệm ngày sinh của chính ḿnh? Chắc chắn rằng em sẽ nhớ đến chị, trong niềm vui em đă để một chút nhớ thương cho người chị nơi xa. Em tôi không thể nào tưởng tượng được ngày này chị đă làm ǵ. Ngày nay ư? Sáng ra vác rựa đi làm, buổi trưa xách thuốc trong vai theo hai chú dẫn đường đi thăm bệnh cho một đồng chí cán bộ. Trên đường đi gặp những người bộ đội, chị đă ngập ngừng đứng lại bên người bạn đồng hương mà không biết nói ǵ. Họ đang bê măng nứa, nước da xanh tái nói với chị rằng họ đă bị đói và sốt rét lâu ngày. Cuộc kháng chiến vĩ đại này viết bằng xương máu và tuổi xuân của bao người, em có biết thế không em?
26.11. 69
Thêm một tuổi đời, thêm một năm lửa khói trên chiến trường miền Nam gian khổ. Chúc Thuỳ vững bước trên con đường vinh quang mà Th. đă chọn. Th. ơi, Th. không buồn khi lễ kỷ niệm sinh nhật của Th. chỉ có lá rừng ướt đẫm trong mưa dào dạt khe nói với Th. những lời thân mến. Th. không buồn khi bản nhạc mừng Th. hôm nay chỉ có ḍng suối ào ào tuôn nước về xuôi. Và căn pḥng mà Th. Đang ngồi đề ghi lên trang vở đời của ḿnh thêm một trang mới chính là chiếc hầm chật chội ướt át này. Th. không buồn v́ sau này mở lại những trang sổ này, Th. sẽ tự hào về những năm tuổi trể của ḿnh. Ở đây Th. không có những giây phút ấm áp giữa bạn bè bên lọ hoa nhỏ với những bông hồng thơm ngát để trên bàn. Ở đây Th. không có cái hạnh phúc đi cạnh người yêu trên con đường vắng, khi ánh chiều tím dần trong buổi hoàng hôn. Ở đây Th. thiếu hiệu nhưng cũng rất đầy đủ.
Cho nên Th. hăy cười đi, hăy vui đi, khi vở đời mở sang một trang mới đầy vinh quang đẹp đẽ.
29.11.69
Bệnh xá chưa làm xong đă lại di chuyển. Có một thằng đă biết chỗ ḿnh ở chạy theo địch. Lại vác ba lô lên đường đi t́m địa điềm mới. Ḿnh trở về cánh Nam.
Tạm biệt cánh Bắc. Ra đi không thấy lưu luyến mà chỉ thấy ḷng nặng những lo âu. Địch đang tập trung đánh phá cánh Bắc của cái huyện đầu sóng ngọn gió này. Chúc các đồng chí ở lại kiên cường trụ bám chiến đấu để giành lấy những ngày êm đềm vui tươi trên mảnh đất trù phú xinh đẹp này.
30. 11. 69
Đường hành quân bao giờ cũng gian khổ, nhất là đi công tác trên cái chiến trường Mỹ đóng quân này. Qua Phổ Nhơn, không một bóng người, những ngôi nhà trơ trụi với những chiếc cột chảy dở trông như những bóng ma. Không hiểu sao ḿnh cảm thấy thương và nhở anh Năm lạ lùng. Quê anh đây sao anh Quê anh sao điêu tàn quá anh? Những mảnh vườn hoang với những bông hoa bách nhật màu hin đậm gợi cho người ta những cảm giác bồi hồi nhớ tiếc. Ḿnh ngắt mấy nhánh hoa không hiểu để làm ǵ mà cầm theo măi cho đến khi lội qua sông bến bè mới chịu để trôi. Không quên đâu, người bạn đường với những kỷ niệm đơn sơ mà đậm nét.
1.12. 69
Trở lại Phổ Cường, bồi hồi xúc động khi gặp làm những người quen biết. Vẫn như ngày nào quê hương Phổ Cường vẫn đông vui và những người quen nống hậu đón ḿnh với tất cả mến thương. Bao giờ cũng vậy, bao giờ ḿnh cũng có cảm giác như một đứa con xa nhà lâu ngày mới trở lại nhà để được sống giữa t́nh thương của gia đ́nh.
2.12.69
Gặp lại em, chị h́nh dung như giờ phút gặp nhau em sẽ gục đau trong tay chị nức nở khóc và chị cũng nghẹn lời khi bước vào ngôi nhà cũ mà vắng bóng em Nhiều. Nhưng nào hiểu v́ sao gặp nhau, chị em đều cười vui.
Sung sướng biết chừng nào khi được trở về sống trọn trong t́nh thương tha thiết của em. Những ngày sống ở cánh Bắc chị khó mà tưởng được có lúc nào đó lại được nh́n đôi mắt long lanh của em, khó mà tưởng được lúc nào lại được cầm tay em và vuốt trên mái tóc em. Hôm nay lại có ngày đó. Bên em có cả Thường, mấy chị em ḿnh đă sống những ngày ấm áp vô cùng. T́nh thương cách mạng đă sưởi ấm tim tôi, tôi không c̣n thấy lạnh mặc dầu gió lạnh đang về và mưa phùn đang rắc đều trên khắp xóm thôn.
Ngài mai lên đường, hẹn ngày gặp lại những người thân yêu và gặp lại em, nghe em của tôi!
3.12.69
Đêm lạnh, gió đông bắc từng cơn thổi về làm ḿnh lạnh tê người. Chạy đến bên em, ḿnh khẽ run v́ lạnh và ḿnh đă ấm lại nhờ em đem tấm dù choàng lên vai ḿnh và bàn tay em nắm chặt tay ḿnh tha thiết thương yêu. Chưa đến giờ đi ḿnh ngồi nán lại một thời gian ngắn nhưng thời gian không chiều ḿnh. Bốn giờ kém mười lăm ḿnh và Thường khoác ba lô lên vai. Em ḿnh tiễn ḿnh đi cho đến tận chỗ tập trung. Giây phút chia tay ḿnh nh́n em thấy trong đôi mắt đen ngời ấy một nỗi nhớ thương kỳ lạ - ḿnh đă chia tay em như chia tay một người thân yêu ruột thịt.
Bao giờ gặp lại em đây?
* * *
Có phải lửa khói chiến tranh đă làm nước mắt ḿnh khô cạn? Trước đây một câu chuyện đau buồn trong một cuốn phim có thể làm ḿnh giàn giụa nước mắt th́ bây giờ ḿnh có thể cắn môi đứng lặng yên trong một buổi chia tay mà người đi, kẻ ở đều không hiểu ai c̣n ai mất sau buổi chia tay ấy. Và chiều nay đứng trước nấm mộ em Nhiều, đau thương đến rớm máu trong ḷng vậy mà ḿnh cũng chỉ rưng nmg nước mắt. Nấm mộ nằm ngay bên đường đi, ṿng hoa chưa tàn, em chết đă hơn một trăm ngày mà tưởng như đứa em nhỏ dại ấy mới ngă xuống. Đốt một nắm hương cắm lên nấm mộ em mà ḿnh nghẹn ngào không biết nói ǵ với người đă chết. Nhiều ơi! Em đă chết như một người chiến sĩ kiên cường mà cuộc đời em là bài ca cho những người c̣n sống ca ngợi. Nhiều ơi! Em chết đi giữa tuổi đời xanh ngát ước mơ, giữa t́nh yêu đang nở thắm. Chị và những người thân của em chỉ biết hứa với em rằng sẽ tiếp tức chiến đấu để trả thù cho em.
4.12.69
Gặp lại Vân, hai đứa ôm nhau và ḿnh cảm động xiết bao khi thấy đôi mắt người bạn gái long lanh nước mắt. Ḿnh đă trở về trong ṿng tay của chị Hai, của anh Kỳ… của những người đồng đội mến thương.
Và những ngày êm ấm trong căn nhà nhỏ đă đến bù lại những ngày gian khổ vừa qua.