10.6.70
Chiều nay sao buồn da diết. Phải chăng v́ đây là thời gian cuối cùng anh có thể đến thăm em trước lúc lên đường, nhưng thời gian ấy đă trôi đi và như vậy là không gặp anh trước khi chia tay. Chia tay - những cuộc chia tay trên mảnh đất khói lửa này ai mà biết được ngày gặp lại như thế nào, có hay là không có. Lẽ nào anh lại làm thinh ra đi sao, anh trai thân quư?
Nhưng nỗi buồn c̣n vi lá thư của mẹ, lá thư ngắn ngủi, cố giấu nỗi đau buồn và thương nhớ nhưng nỗi đau buồn ấy vẫn toát lên dù chỉ trong một vài chữ mẹ chưa cân nhắc kỹ trước khi viết. Mẹ yêu ơi, con hiểu ḷng mẹ héo hon, đau xót khi con của mẹ c̣n phải lăn ḿnh trong lửa đạn, những lá thư của con, của các em gởi đến mẹ chỉ nói lên một phần vạn sự gian khổ ác liệt vậy mà mẹ đă lo lắng như vậy. Nếu như mẹ biết được con và các em đă trải qua những ngày ác liệt như thế này th́ mẹ sẽ nói sao? Mẹ yêu ơi, nếu như con của mẹ có phải ngă xuống v́ ngày mai thắng lợi th́ mẹ hăy khóc ít thôi mà hăy tự hào v́ các con đă sống xứng đáng. Đời người ai cũng chết một lần.
Dĩ nhiên ḷng con bao giờ cũng ao ước được trở về với mẹ, với ba với miền Bắc ngàn vạn yêu thương.
12.6.70
Có cái ǵ mong đợi tha thiết trong ḷng. Mong ǵ? Mong những người về bổ sung cho bệnh xá để cỏ thề đảm đương nhiệm vụ nặng nề trong những ngày tới. Mong cuối tháng em về, mong thư những người thân yêu… Và niềm mong ước lớn lao nhất là Hoà b́nh, Độc lập để ḿnh lại trở về sống trọn trong ḷng mẹ. Sao mấy bữa rày trong tâm tư ḿnh  nặng trĩu nhớ thương... Đ êm đêm ḿnh mơ thấy miền Bắc... Ngày ngày ḿnh ước ao mong đợi... ôi Th. ơi! Đường đi c̣n lắm gian lao, Th. c̣n phải bước tiếp chặng đường gian khổ đó Hăy kiên tŕ nhẫn nại hơn nữa nghe Th..
14.6.70
Chủ nhật, trời sau một cơn mưa quang đăng và dịu mát, cây lá xanh rờn. Trong nhà lọ hoa trên bàn vừa thay buổi sáng, những bông hoa mặt trời xinh đẹp ngả bóng xuống màu gỗ bóng loáng trên chiếc radio đặt giữa nhà. Chiếc dĩa hát đang quay một bản nhạc quen thuộc - Ḍng Danub xanll... Có tiếng cười nói bạn bè đến chơi... ôi, đó chỉ là giấc mơ - Một giấc mơ không phải là trong giấc ngủ!
Sáng nay cũng là chủ nhật, trời cũng sau một cơn mưa. Không gian êm ả, nếu không có tiếng máy bay thô bạo xé nát bầu trời th́ không có ǵ khác đâu ngoài tiếng suối ŕ rào chảy! Nơi ḿnh ở lại vừa qua một trận bom - chiều hôm kia hai chiếc Moran hai thân quần măi rồi phóng rocket xuống… Nghe rocket nổ mọi người vội lật đật xuống ham, nghe bom rít trên đầu ḿnh tưởng chúng thả ở quả đồi trước mặt, nhưng sau bốn loạt bom chúng đi mọi người mới hốt hoảng nhận ra rằng bom nổ cách ḿnh chỉ không đầy hai mươi mét. cả một vùng cây trơ trọi, nylon che trên nhà rách tan nát và bay tơi tả từng mảnh. Từng cây cột bị mảnh bom tiện xơ xác. Đất đá rơi đầy hầm! May mắn là không ai bị thương. Sau trận bom, mọi người nhận định điểm này đă bị lộ, vội lập tức triền khai t́m điểm khác làm nhà để chuyển đi.

Số lực lượng mạnh khoẻ đă đi hết, để lại năm thương binh nặng cố định và bốn chị em nữ. Chiều hôm qua trời mưa như trút nước, bọn ḿnh đem nylon trải kín mặt nền nhà vậy mà nước vẫn đổ xuống giàn giụa. Trong nhà lênh láng nước, đứa nào đứa nấy ướt sũng, luôn tay hứng mưa dột và đổ nước ra ngoài. Mấy thương binh ngồi co ro ướt lướt thướt.
Nh́n những cảnh đó ḿnh cười mà nước mắt chực trào ra trên mi. Tiếng chị Lănh hỏi ḿnh: "Có ai biết cảnh này cho không".
Ai biết? Chắc nhiều người biết nhưng cũng không ai biết cho tường tận. Và ḿnh, ḿnh cũng không biết hết c̣n bao nhiêu cảnh khổ hơn nữa trong cuộc kháng chiến quyết liệt này. Sinh tử không thể nào mà ghi hết, mà có lẽ cũng không nên nói hết để làm ǵ. Những lá thư ḿnh viết cũng không bao giờ kể hết với những người thân yêu về tất cả nỗi khổ ḿnh đă trải qua. Kể để làm ǵ cho người thân yêu của ḿnh thêm lo lắng. Thuận em ḿnh đă trải qua bao nhiêu lần cái chết kề bên, bao nhiêu câu chuyện đau buồn đă hằn lên khuôn mặt của em, những nếp nhăn làm em già trước tuổi nhưng bao giờ viết thư cho ḿnh lá thư cũng tràn ngập lo âu cho ḿnh và nhắc nhở ḿnh cảnh giác hơn. "C̣n em vẫn khỏe thôi.". Ḿnh đă học tập em tinh thần đó.
Có cái ǵ đè nặng trên con tim. Cái ǵ? Nỗi lo âu cho t́nh h́nh bệnh xá. Sự căng thẳng về t́nh h́nh địch. Nếu địch đổ xuống đây bỏ thương binh mà chạy sao? Nếu địch giội bom có cách nào hơn là ngồi trong hầm chờ sự may rủi? Sự nhớ thương mong ước được an ủi trong t́nh thương của những người thân yêu... Tất cả, tất cả đè nặng trong trái tim ḿnh và tâm tư ḿnh đầy ắp như mặt sông những ngày nước lũ.
Hôm qua trong cảnh hoang tàn sau trận bom, mọi người gồng gánh ra đi, anh Đạt đăm đăm nh́n ḿnh nửa đùa nửa thật hỏi: "Có ai biết cảnh này không nhỉ? Nếu hoà b́nh lập lại ắt hẳn phải chiếu cố nhiều đến những người đă qua cảnh này". Ḿnh cảm thấy đau nhói trong ḷng, ḿnh làm không phải để được chiếu cố, nhưng có ai hiểu nỗi ước ao cháy bỏng của ḿnh không? Ḿnh trả lời anh Đạt:
- Ồ em th́ chả cần chiếu cố đâu. Ước mong của em chỉ là hoà b́nh trở lại để em được về với má em. Có thế thôi!
Quả thực ḿnh đă không nghĩ ǵ đến hạnh phúc của tuổi trẻ không hề mong ước được sống trong một t́nh yêu sôi nổi mà lúc này chỉ có t́nh gia đ́nh, chỉ có ước mong sum họp với gia đ́nh. Có thế thôi chứ không mong hơn ngoài việc phục vụ cho Đảng, cho giai cấp nữa.
16.6.70
Đọc nhưng ḍng nhật kư của Bổi, một cậu học sinh trẻ quê ở Phú Xuyên, Hà Tây ḿnh  cảm thấy xao xuyến trong ḷng. Tâm sự của Bối cũng là tâm sự của ḿnh. Chúng ḿnh đang sống trong những ngày căng thẳng tột bậc. Bệnh xá đă bị đánh phá, địch tiếp tục uy hiếp dữ dội bằng đủ loại máy bay. Nghe tiếng máy bay quần trên đầu ḿnh thấy thần kinh căng thẳng như một sợi dây đàn lên hết cỡ. Không có cách nào giải quyết khác hơn là ḿnh vẫn phải ở lại cùng anh em thương binh. Buồn cười thay đồng chí chính trị viên của bệnh xá từ chối không dám ở lại cùng ḿnh trong t́nh huống này. Vậy đó, lửa thử vàng gian nan thử sức Ḿnh cũng đành chịu đựng trong hoàn cảnh này chớ biết nói sao hơn?
Những ngày này nhớ miền Bắc tha thiết, nh́n trời râm mát ḿnh nhớ những buổi chiều ḿnh cùng các bạn ung dung trên chiếc xe dạo qua vườn ươm cây, những luống hoa pancess rực rỡ như những đàn bướm đậu trên mặt đất, những đoá hồng ngào ngạt hương thom... Ḿnh nhớ cả khóm liễu tường trong vườn thực vật - bông hoa Phương thường hái về cắm trong nhà. ôi miền Bắc xa xôi, bao giờ ta trở lại?
17.6.70
Ngày nay Moran không quần, không khí im lặng, thỉnh thoảng từng đứt những chiếc HU-1A quần sát trên đồi, chắc chắn lả có địch ở quanh khu vực này. Chỉ có ba chị em gái ở nhà cùng năm thương binh cổ định. Nếu địch sục vào đây chắc không có cách nào khác hơn là bỏ chạy! Vậy được sao? Mọi người đều đă xác định là không có cách nào hơn trong t́nh huống đó nhưng nữ nào?... Niên, một cậu bé thương binh đă nói với bọn ḿnh giọng rất đỗi chân thành: "Các chị cứ b́nh tinh, giặc đến cứ chạy đi, bọn em ở đây một mất một c̣n với chúng!".
Niên năm nay mười chín tuổi, em công tác ở đội an ninh thị trấn. Đó là một cậu bé rất xinh trai, khuôn mặt đầy đặn sống mũi cao và đôi mắt to dưới hàng mi rậm. Những lúc đau đớn Niên nh́n ḿnh với đôi mắt long lanh nước mắt. Niên bị thương trong lúc đi công tác, vết thương làm chảy máu thứ phát ở động mạch chằng trước. Ḿnh mới mở buộc động mạch được ba bốn bữa th́ bom giội xuống bệnh xá, Niên bị cây gỗ trong hầm đè găy chân đúng ngay chỗ vết mổ. Mười hai ngày qua ḿnh lo lắng chân em sẽ chảy máu lại, nếu vậy sê khó bảo tồn nổi. Hôm nay sự nguy hiểm ấy qua rồi, nhưng nếu địch ập đến... em sẽ chết ư Niên Ḷng ḿnh đau như dao cắt, không biết nói thế nào và làm cách nào để bảo vệ những người thương binh bọn ḿnh đă tận t́nh phục vụ với bao nhiêu gian khổ trong bao nhiêu ngày qua.
18.6.70
Chiều đă xuống, ánh nắng đă mờ tắt sau dăy núi xa. Những chiếc phản lực, Moran đă thôi gào rú. Rừng chiều im lặng một cách dễ sợ. Không một tiếng chim kêu, không một tiếng người nói, chỉ có tiếng suối róc rách chảy và chiếc transitor đang phát một bản nhạc. Ḿnh không nghe nhan đề nhưng chỉ biết khúc nhạc êm dịu, mượt mà như cánh đồng lúa xanh êm ả trong sương chiều. Bất giác ḿnh quên đi tất cả, quên cái không khí nặng nề đang đè nặng trên ḿnh suốt mấy ngày nay.
Từ sáng đến giờ ngoài lúc ăn cơm, ba chị em mỗi đứa ngồi một góc, mắt đăm đăm theo dơi phát hiện địch. Ḿnh không rời vị trí quan sát một phút nào nhưng đầu óc ḿnh lại là những cảnh của ngày đoàn tụ sum họp. Ḿnh sẽ trở về chắt chiu vun xới cho tổ ấm gia đ́nh, ḿnh sẽ biết quư từng phút, từng giây hoà b́nh ấy bới v́ có sống ở đây mới hiểu hết giá trị của cuộc sống. Ôi! Cuộc sống đổi bằng máu xương, tuổi trẻ của bao nhiêu người. Biết bao nhiêu cuộc đời đă chấm dứt để cho cuộc đời khác được tươi xanh. Miền Bắc ơi có thấu hết ḷng miền Nam không nhi?
20.6.70
Đến hôm nay vẫn không thấy ai qua. Đă gần mười ngày kể từ hôm bị bom lần thứ hai. Mọi người ra đi hẹn sẽ trở về gấp đề đón bọn ḿnh ra khỏi khu vực nguy hiểm mà mọi người nghi là điệp đă chỉ điểm này. Từ lúc ấy, những người ở lại đếm từng giây, từng phút. Sáu giờ sáng mong cho đến trưa, trưa mong đến chiều... Một ngày, hai ngày... rồi chín ngày đă trôi đi mọi người vẫn không trở lại! Những câu hỏi cứ xoáy trong đau óc ḿnh và những người ở lại. V́ sao? Lư do v́ sao mà không ai trở lại? Có khó khăn ǵ? Không lẽ nào mọi người lại đành đoạn bỏ bọn ḿnh trong cảnh này sao? Không ai trả lời bọn ḿnh cả, mấy chị em hỏi nhau, bực bội, giận hờn rồi lại bật cười, nụ cười qua hai hàng nước mắt long lanh, chực tràn ra trên mi mắt.
Hôm nay gạo chỉ c̣n ăn một bữa chiều nữa là hết. Không thể ngồi nh́n thương binh đói được. Mà nếu đi, một người đi th́ không đảm bảo. Đường đi trăm ngh́n nguy hiểm. C̣n nếu đi hai người th́ bỏ lại một người, nếu có t́nh huống ǵ xảy ra th́ sao? Và không nói ǵ xa xôi, trước mắt trời sẽ ập nước xuống, một ḿnh loay hoay làm sao cho kịp. Chăng nylon trước th́ sợ máy bay? Cuối cùng cũng phải hai người đi. Chị Lănh và Xăng ra đi, ḿnh đứng nh́n hai chị quản xắn tṛn trên về, lặn lội qua ḍng suối nước chảy rần ràn, tự nhiên nước mắt ḿnh rưng rưng.
Bất giặc ḿnh đọc khẽ câu thơ:
Bây giờ trời biển mênh mông
Bác ơi có thấu tấm ḷng trẻ thơ...
Không, ḿnh không c̣n thơ dại nữa, ḿnh đă lớn, đă dày dạn trong gian khổ nhưng lúc này đây sao ḿnh cảm thấy thèm khát đến vô cùng bàn tay chăm sóc của một người mẹ mà thực ra là một bàn tay của một người thân hay tệ hơn chỉ là một người quen cũng được. Hăy đến với ḿnh, nắm chặt bàn tay ḿnh trong lúc cô đơn, truyền cho ḿnh t́nh thương, sức mạnh để vượt qua những chặng đường gian khổ trước mắt.